Il clitico ne

Voorbeelden:
1
 Quante sigarette fumi al giorno?
Ne fumo tre.
2 Quanti bicchieri di vino bevi?
Non ne bevo affatto.
3 Mangi molta pasta?
No, ne mangio poca.
4 Quante di queste studentesse conosci?
Non ne conosco nessuna
5 Hai incontrato molta gente in Italia?
Sì, ne ho incontrata molta.
6 Quanti esercizi devi fare?
Ne devo fare quattro.
Devo farne quattro.
7 Quanti CD deve restituirti ancora?
Me ne deve restituire ancora tre!
8 Quante frasi dell'esercizio fai?
Le faccio tutte.

Het "clitico" "ne" verwijst naar een (bekend verondersteld) zinselement en betekent "ervan".
"Ne" wordt alleen gebruikt om "een deel" van dit zinselement aan te geven (dit deel kan ook gelijk zijn aan "niets", zie voorbeeld 2).  In andere gevallen wordt een "clitico accusativo" gebruikt (zie voorbeeld 6).

Bijvoegelijke naamwoorden die betrekking hebben op het zinselement, waarnaar "ne" verwijst (zie de voorbeelden 3 en 4), hebben de kenmerken van dat zinselement (geslacht en getal). Ook het voltooid deelwoord richt zich naar het zinselement waarnaar "ne" verwijst (zie voorbeeld 5).

Het "clitico ne" kan in combinatie met een "clitico dativo" worden gebruikt (zie voorbeeld 7). Ga voor meer informatie hieromtrent naar "I pronomi combinati".

De plaats in de zin van het "clitico" "ne" is:
- direct vóór de werkwoordsgroep;
- in een ontkennende zin ná "non";
- in een zin met een modaal hulpwerkwoord òfwel direct voor de werkwoordsgroep, òfwel direct achter de infinitief.

In het laatste geval valt de "-e", waarop de infinitief eindigt, weg en vormen het "clitico" "ne" en de infinitief samen één woord.
Er is geen verschil in betekenis tussen de twee plaatsingsmogelijkheden. De extra plaatsingsmogelijkheid bestaat niet alleen voor de modale hulpwerkwoorden + infinitief, maar ook voor: - sapere + infinitief - finire di + infinitief - werkwoord + a + infinitief.

Voor meer informatie over de plaatsing van "ne" bij de "imperativo", ga naar:
1) L'imperativo affermativo
2) L'imperativo negativo