| Voorbeelden: | |
| 1 | Ieri ho dovuto lavorare fino alle otto. |
| 2 | Anche senza prospettive di lavoro erano voluti ritornare in Italia. |
| 3 | Maria è voluta andare. |
| 4 | Quest'anno purtroppo non sono potuto andare in vacanza. |
| 5 | Quest'anno purtroppo non ho potuto andare in vacanza. |
Bij samengestelde tijden met een modaal werkwoord, heeft het modale werkwoord altijd de vorm van "participio passato". Het hoofdwerkwoord, het werkwoord waar "het in de zin om gaat", staat in de infinitief.
De keuze van het "ausiliare" is afhankelijk van waar men in de zin de nadruk op wil leggen. Gewoonlijk kiest men voor het "ausiliare" dat bij het hoofdwerkwoord hoort (4). Wil men echter de nadruk op het modale werkwoord leggen, dan kiest men voor "avere" (5).
Klik voor meer informatie over de keuze van het "ausiliare" op "la scelta dell'ausiliare nei tempi composti: "avere" o "essere"?"
| Voorbeelden: | |
| 6 | Per l'esame ci siamo dovuti preparare bene. |
| 7 | Per l'esame abbiamo dovuto prepararci bene. |
| 8 | Marcella non si è potuta iscrivere al corso di tedesco. |
| 9 | Marcella non ha potuto iscriversi al corso di tedesco. |
Bij combinatie van een "verbo riflessivo" met een modaal hulpwerkwoord kan het "clitico riflessivo" direct voor de werkwoordsgroep òf direct achter de infinitief staan.
Het hulpwerkwoord "essere" wordt gebruikt als het "clitico riflessivo" vóór de werkwoordsgroep staat (6 en 8); "avere" wordt gebruikt als het "clitico riflessivo" ná de infinitief staat (7 en 9).
In tegenstelling met het Frans wordt het lidwoord niet herhaald, als het bijvoeglijk naamwoord in de overtreffende trap achter het zelfstandig naamwoord staat, (voorbeeld 4).
In de overtreffende trap hoeft de vergelijking niet expliciet te worden vermeld (voorbeeld 1). Als de zelfstandigheid wordt vermeld, staat deze ingeleid door een voorzetsel "di" of "fra/tra" eventueel met lidwoord.
In voorbeeld 8 wordt de zelfstandigheid die uit een bijzin bestaat, door "che" ingeleid. Het gebruik van de "congiuntivo" is in dit geval verplicht.
In het Italiaans bestaan er ook zogenaamde "forme organiche" voor de overtreffende trap bij een aantal bijvoeglijke naamwoorden, zoals "buono", "cattivo", "grande", "piccolo", "alto", "basso".
Voor meer informatie over deze bijzondere vormen klik op "forme organiche".