| Voorbeelden: | |
| 1 | Ci siamo laureati nello stesso anno. |
| 2 | Grazia mette il bicchiere sul tavolino. |
| 3 | Stasera Gianni e Paola vanno al cinema insieme. |
| 4 | Ho la tosse già da due mesi: adesso vado dal medico. |
| 5 | Questa è la borsa della ragazza che è appena uscita, l'ha dimenticata. |
Wanneer bepaalde "preposizioni semplici" direct voor een "articolo" (lidwoord) staan, trekken zij hiermee samen, zodat er één woord ontstaat. Zo'n samentrekking van een prepositie met een "articolo" noemt men "preposizione articolata". Dit verschijnsel doet zich alleen voor bij de preposities "di", "a", "da", "su" en "in".
De "preposizioni articolate" worden volgens het volgende schema gevormd:
| ARTICOLI SINGOLARI | ARTICOLI PLURALI | |||||||||
| PREPOSIZIONI | IL | LO | L' | LA | L' | I | GLI | LE | ||
| DI | del | dello | dell' | della | dell' | dei | degli | delle | ||
| A | al | allo | all' | alla | all' | ai | agli | alle | ||
| DA | dal | dallo | dall' | dalla | dall' | dai | dagli | dalle | ||
| SU | sul | sullo | sull' | sulla | sull' | sui | sugli | sulle | ||
| IN | nel | nello | nell' | nella | nell' | nei | negli | nelle | ||
De gearticuleerde vormen van de prepositie "di" worden tevens gebruikt als "articoli partitivi".
Van de prepositie "con" wordt de gearticuleerde vorm col vooral in de spreektaal op grote schaal gebruikt. De gearticuleerde vorm coi wordt veel spaarzamer gebruikt. De andere gearticuleerde vormen worden tegenwoordig niet meer gebruikt.
Van de prepositie "per" worden slechts af en toe de gearticuleerde vormen pel en pei gebruikt. Net als bij "con" worden de andere gearticuleerde vormen tegenwoordig niet meer gebruikt.
Bij "fra" en "tra" is er nooit sprake van samentrekking met het "articolo".